Ch\u0142opak z miasta o\u017ceni\u0142 si\u0119 z dziewczyn\u0105 ze wsi, lecz bardzo wstydzi\u0142 si\u0119 jej wiejskiej wymowy. Postanowi\u0142 wys\u0142a\u0107 j\u0105 do Ameryki, aby tam naby\u0142a manier, a przede wszystkim nauczy\u0142a si\u0119 po „miejsku” m\u00f3wi\u0107. Po kilku tygodniach dziewczyna wraca. Wychodzi z samolotu i wo\u0142a do m\u0119\u017ca:
\n– Hielo\u0142 bejbi! Hielo\u0142 bejbi!
\n– O, prosz\u0119, jak \u0142adnie! – my\u015bli m\u0105\u017c.
\nA ona krzyczy dalej:
\n– Hielo\u0142 bejbi! Ju\u015bci jezdem nazad!
\nPrzypomnia\u0142 mi si\u0119 ten kawa\u0142 w zwi\u0105zku z kilkoma zdarzeniami.
\nMoja przyjaci\u00f3\u0142ka Danuta ma k\u0142opoty z te\u015bciami, no i z m\u0119\u017cem. Danuta jest ponad 20 lat po \u015blubie, tak wi\u0119c jej konflikt liczy sobie ju\u017c prawie \u0107wier\u0107 wieku. Inna moja przyjaci\u00f3\u0142ka Monika jest w takim samym konflikcie od lat 15. Konflikt Magdy trwa lat 10.
\nTe trzy konflikty maj\u0105 wsp\u00f3lne pod\u0142o\u017ce. Zar\u00f3wno Danuta jak i Monika z Magd\u0105 pope\u0142ni\u0142y mezalianse. Mezalianse, o kt\u00f3rych dzisiaj m\u00f3wi si\u0119 jak o czym\u015b bardziej wstydliwym ni\u017c pryszcze na dupie, grzybica st\u00f3p, a nawet zaawansowane stadium ki\u0142y. \u0141atwiej bowiem przyzna\u0107 si\u0119 i do romansu ni\u017c do tego, \u017ce codziennie z mieszkania trzeba wymie\u015b\u0107 tak\u0105 ilo\u015b\u0107 s\u0142omy, kt\u00f3r\u0105 z powodzeniem mo\u017cna by pokry\u0107 niejedn\u0105 chat\u0119 na wsi. S\u0142oma ta oczywi\u015bcie wysypuje si\u0119 z but\u00f3w ich wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conk\u00f3w, a co gorsza zauwa\u017caj\u0105 j\u0105 r\u00f3wnie\u017c w butach w\u0142asnych dzieci. W ko\u0144cu – „nie daleko pada jab\u0142ko od jab\u0142oni” lub je\u015bli kto woli – „jaki pan taki kram”.
\nMoje kole\u017canki nie s\u0105 zreszt\u0105 z tym problemem same. Co jaki\u015b czas kto\u015b szeptem opowiada mi o ludziach, kt\u00f3rzy wywodz\u0105c si\u0119 ze starych rodzin z tradycjami wesz\u0142y w zwi\u0105zki ma\u0142\u017ce\u0144skie z osobami, kt\u00f3re pierwsze w rodzinie zdoby\u0142y wy\u017csze wykszta\u0142cenie oraz zacz\u0119\u0142y robi\u0107 wi\u0119ksze pieni\u0105dze.
\nTe\u015bciowie Moniki ci\u0105gle krytykuj\u0105 jej kuchnie, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce wida\u0107 i\u017c s\u0142u\u017cba na jej rodzin\u0119 pracowa\u0142a, gdy\u017c Monika nie potrafi zrobi\u0107 dobrego obiadu. Zarzut zupe\u0142nie wyssany z palca. Moniki rodzina s\u0142u\u017cby nie mia\u0142a, a gotowa\u0107 Monika umie. Te\u015bciowie Magdy czepiaj\u0105 si\u0119 tego jak umeblowa\u0142a mieszkanie. „Kto to widzia\u0142 wiesza\u0107 na \u015bcianach zdj\u0119cia ludzi, kt\u00f3rzy umarli sto lat temu?” Z kolei te\u015bciowie Danuty pomstuj\u0105 na nadmiar ksi\u0105\u017cek, kt\u00f3re „s\u0105 przecie\u017c zbieranin\u0105 kurzu”.
\nS\u0142uchaj\u0105c zwierze\u0144 kole\u017canek przypomnia\u0142a mi si\u0119 rodzinna anegdotka. Oto mniej wi\u0119cej czterdzie\u015bci lat temu m\u00f3j ojciec przyprowadzi\u0142 do domu moj\u0105 mam\u0119 jako narzeczon\u0105. Chcia\u0142 przedstawi\u0107 matce i dwom babkom przysz\u0142a \u017con\u0119.
\nMoja babcia – wdowa po in\u017cynierze wodoci\u0105gowcu, kt\u00f3ry miedzy innymi kanalizowa\u0142 twierdze modli\u0144ska i miasto Krasnystaw przyj\u0119\u0142a swoj\u0105 przysz\u0142\u0105 synow\u0105 z otwartymi ramionami. To\u017c samo jej matka, a moja prababcia – wdowa po urz\u0119dniku kolejowym i potomkini za\u0142o\u017cycieli Saskiej K\u0119py. Co innego druga prababcia – r\u00f3wnie\u017c wdowa po in\u017cynierze wodoci\u0105gowcu, a tak\u017ce c\u00f3rka lekarza. Ta ze z\u0142otym sygnetem na palcu le\u017ca\u0142a w \u0142\u00f3\u017cku, zawo\u0142a\u0142a przysz\u0142a wnukow\u0105 i powiedzia\u0142a:
\n– Podejd\u017a kochaneczko do szafki z ksi\u0105\u017ckami i podaj mi „Ojca Goriot”.
\nMama pos\u0142usznie spe\u0142ni\u0142a pro\u015bb\u0119 i poda\u0142a francuski egzemplarz tej ksi\u0105\u017cki. Nast\u0119pnie us\u0142ysza\u0142a:
\n– A teraz otw\u00f3rz w tym miejscu, kiedy on idzie zastawi\u0107 surdut i przeczytaj mi kawa\u0142ek.
\n– Przepraszam pani\u0105, ale ja nie znam francuskiego. W\u00f3wczas prababka zawo\u0142a\u0142a przyjaciela mojego ojca – niejakiego Jacka Chruszczynskiego (nazwisko nie bez znaczenia):
\n– Panie Chruszczow! (sic!) prosz\u0119 zabra\u0107 t\u0119 osob\u0119! Nie nadaje si\u0119!
\nNikt jednak s\u0142owami prababci si\u0119 nie przej\u0105\u0142. Wszyscy wiedzieli, \u017ce od 10 lat nie wstaje z \u0142\u00f3\u017cka, \u017ce prze\u017cy\u0142a wszystkich trzech syn\u00f3w, m\u0119\u017ca i wnuka, wi\u0119c jej tekst rzucony do mojej mamy nie oznacza\u0142 pogardy spowodowanej nieznajomo\u015bci\u0105 przez mam\u0119 j\u0119zyka francuskiego, a jedynie by\u0142 wynikiem zmian w m\u00f3zgu, kt\u00f3re nast\u0105pi\u0142y na skutek wspomnianych wy\u017cej prze\u017cy\u0107.
\nOjciec zreszt\u0105 nie pope\u0142nia\u0142 mezaliansu. Rodzina mamy nie by\u0142a gorsza od rodziny ojca. Tyle tylko, \u017ce pochodzi\u0142a z innego ko\u0144ca polski – Zamojszczyzny. Tak wi\u0119c m\u00f3j dom to by\u0142a mieszanina warszawsko-zamojska. Przez ca\u0142e dzieci\u0144stwo, gdy przyprowadza\u0142am do domu kole\u017canki i koleg\u00f3w zar\u00f3wno ojciec jak i mama pytali kim s\u0105 ich rodzice. Nigdy jednak nic nie m\u00f3wili na ten temat, cho\u0107 gdy przyprowadza\u0142am niekt\u00f3re osoby porozumiewali si\u0119 spojrzeniami. Nie mog\u0142am ich w\u00f3wczas poj\u0105\u0107. Co oznaczaj\u0105 te miny?
\nMama czasem znika\u0142a u s\u0105siadki, kt\u00f3ra mia\u0142a sko\u0144czon\u0105 podstaw\u00f3wk\u0119 i m\u00f3wi\u0142a „podaj renkie”. Ojciec za\u015b szybko przeszed\u0142 na „ty” z jej m\u0119\u017cem, kt\u00f3ry ledwo umia\u0142 czyta\u0107 i pisa\u0107, a przed wej\u015bciem do mieszkania zdejmowa\u0142 buty i trzyma\u0142 je na klatce schodowej wzorem mazowieckich, czy podlaskich ch\u0142op\u00f3w. Rodzice z tymi lud\u017ami przyja\u017anili si\u0119 a\u017c do \u015bmierci. Ja te\u017c ich lubi\u0142am. Byli serdeczni i mili. Z ich c\u00f3rkami gra\u0142am w gry i bawi\u0142am si\u0119 lalkami. Rodzice zreszt\u0105 m\u00f3wili mi, \u017ce dzisiaj nie ma ju\u017c podzia\u0142\u00f3w klasowych. Nasta\u0142a r\u00f3wno\u015b\u0107 w spo\u0142ecze\u0144stwie i … d\u0142ugo w t\u0119 r\u00f3wno\u015b\u0107 wierzy\u0142am. A\u017c … doros\u0142am! Z kultur\u0105 nuworysz\u00f3w spotykam si\u0119 dzisiaj w\u0142a\u015bciwie wsz\u0119dzie. Bro\u0144 Bo\u017ce nie twierdz\u0119, \u017ce jest to co\u015b z\u0142ego! W ko\u0144cu ka\u017cdy orze jak mo\u017ce. Twierdz\u0119 tylko, \u017ce trudno jest z takimi \u017cy\u0107 pod jednym dachem, a czasem w bezpo\u015bredniej blisko\u015bci. A dosz\u0142am do takich wniosk\u00f3w obserwuj\u0105c nie tylko \u017cycie moich kole\u017canek. Wprawdzie Danka ma do\u015b\u0107 t\u0142umaczenia m\u0119\u017cowi co znacz\u0105 np. s\u0142owa „kindersztuba” i „amicycja”. Ma tego do\u015b\u0107 od czasu, gdy za\u0142amana jakim\u015b tekstem te\u015bciowej westchn\u0119\u0142a g\u0142o\u015bno wzorem swojej babki m\u00f3wi\u0105c przy tym p\u00f3\u0142g\u0142osem: „o tempora! O mores!” Te\u015bciowa w\u00f3wczas zawo\u0142a\u0142a do swojego syna:
\n– Chamstwo! Jak mo\u017cesz pozwala\u0107, by TWOJA \u017cona o TWOJEJ matce m\u00f3wi\u0142a \u017ce jest t\u0119pa!
\nWprawdzie Magda przesta\u0142a korzysta\u0107 z fili\u017canek i zamieni\u0142a je na kubki, bo i te\u015bci\u00f3w i m\u0119\u017ca wkurza\u0142o u\u017cywanie dw\u00f3ch naczy\u0144, by napi\u0107 si\u0119 jednej herbaty! Wprawdzie Monika si\u0142\u0105 woli powstrzymuje si\u0119, by nie poprawia\u0107 swojej te\u015bciowej, kt\u00f3ra lubi snu\u0107 opowie\u015bci jak blondynka z kawa\u0142u: „przechodz\u0105c wczoraj a propos kawiarni skompromitowa\u0142am dwa ciasteczka”. Nie to wszystko jednak jest najgorsze. Najgorsze jest bowiem to, \u017ce wszystkie te trzy moje znajome s\u0105 zam\u0119czane przez m\u0119\u017c\u00f3w i ich rodziny, by przywi\u0105zywa\u0107 wi\u0119ksz\u0105 wag\u0119 do tego jak nakrywa si\u0119 st\u00f3\u0142. Pilnowane s\u0105, by do ryby nie podawa\u0142y no\u017ca, by stawiane na stole wino by\u0142o o odpowiedniej temperaturze, a przeznaczony na nie stoj\u0105cy na stole kieliszek by\u0142 zgodny z normami wyrysowanymi na kartce kieszonkowego kalendarzyka „Ksi\u0105\u017cki i Wiedzy”. Jednocze\u015bnie towarzyszy temu taka scenka: Oto te\u015bciowa Danuty, kt\u00f3ra nie do\u015b\u0107, \u017ce ma w\u0105sy jak Pan Wo\u0142odyjowski, a nogi o ow\u0142osieniu, kt\u00f3rego nie powstydzi\u0142by si\u0119 jelonek Bambi, to jeszcze w czasie jakiego\u015b uroczystego obiadku zacz\u0119\u0142a ko\u0144cem widelca grzeba\u0107 w … wyci\u0105gni\u0119tej na st\u00f3\u0142 … sztucznej … szcz\u0119ce! Te\u015bciowa Moniki do niedzielnego obiadu w upalne lato zasiad\u0142a w bieli\u017anianym staniku, kt\u00f3ry zapewne kiedy\u015b by\u0142 bia\u0142y, ale w te upalne lato dziwnie z\u017c\u00f3\u0142k\u0142 pod pachami. Natomiast te\u015bciowa Magdy wykona\u0142a co\u015b, czego Magda nie by\u0142a w stanie mi opowiedzie\u0107 – tak p\u0142aka\u0142a! Wszystkie trzy „damy” mia\u0142y do moich kole\u017canek pretensje o urodzenie ich jak\u017ce szlachetnym synom \u017ce\u0144skich potomk\u00f3w! Racje bytu maj\u0105 przecie\u017c tylko synowie! To oni dziedzicz\u0105 tron! I nie wa\u017cne, \u017ce b\u0119dzie to stolec wielkiego ksi\u0119cia o nazwisku „Miednica”, „Kurza\u0142ko” czy „Skwarek”. Szlachetne matrony s\u0105 r\u00f3wne Radziwi\u0142\u0142om i Potockim, a nawet Windsorom, gdy\u017c ich synowie sko\u0144czyli pierwsi w rodzinie studia i w 30 wio\u015bnie \u017cycia wybudowali sobie domy.
\nW kt\u00f3rym\u015b momencie wszystkie trzy moje kole\u017canki da\u0142y swym Miednicom, Skwarkom i Kurza\u0142kom po dziedzicu. I tylko jedna z nich zadzwoni\u0142a do mnie kiedy\u015b za\u0142amana:
\n– Wiesz co? Zwracam ci\u0105gle uwag\u0119 Michasiowi, by kiedy pu\u015bci b\u0105ka powiedzia\u0142 „przepraszam”, a w og\u00f3le to by nie robi\u0142 tego przy ludziach tylko wychodzi\u0142 z pokoju do toalety. I wiesz… Micha\u0142 powiedzia\u0142: „a babcia popierduje przy mnie, a poza tym by b\u0105k szybciej z dupci wypad\u0142 \u0142apie si\u0119 za po\u015bladki i ci\u0105gnie ka\u017cdy w przeciwna stron\u0119”. Zatka\u0142o mnie! No powiedz Gocha, czy to nie mo\u017cna si\u0119 za\u0142ama\u0107?
\nPostaci takie wykpi\u0142 Jerzy Gruza w serialu „Tygrysy Europy”. Pami\u0119tam jak wiele os\u00f3b odbiera\u0142o ten serial jako co\u015b przerysowanego. Kilku jednak przejrza\u0142o si\u0119 w nim pono\u0107 jak w krzywym zwierciadle. Szkoda, \u017ce tylko kilku. Bo dla otoczenia straszcie jest m\u0119cz\u0105ce, gdy kto\u015b kto na s\u0142owa: „fama g\u0142osi, ze masz migren\u0119” odpowiada: „powiedz famie by si\u0119 odczepi\u0142a, bo po pierwsze jej nie znam, a po drugie \u0142eb mnie strasznie napieprza” chce si\u0119 z tob\u0105 um\u00f3wi\u0107 na lunch, na kt\u00f3ry zaserwuje ci fondue, tiramisu i szampana Dom Perignon. A potem beknie na ca\u0142y regulator i cmokaj\u0105c b\u0119dzie stara\u0142 si\u0119 wyd\u0142uba\u0107 resztki mi\u0119ska tkwi\u0105ce pomi\u0119dzy sczernia\u0142\u0105 czw\u00f3rk\u0105 i nie mniej sczernia\u0142\u0105 sz\u00f3stk\u0105. Pi\u0105tki brak mu od lat! Ale za to inna pi\u0105tka tkwi na dyplomie. Pierwszym dyplomie w rodzinie!<\/p>\n
marzec 2001<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ch\u0142opak z miasta o\u017ceni\u0142 si\u0119 z dziewczyn\u0105 ze wsi, lecz bardzo wstydzi\u0142 si\u0119 jej wiejskiej wymowy. Postanowi\u0142 wys\u0142a\u0107 j\u0105 do Ameryki, aby tam naby\u0142a manier, a przede wszystkim nauczy\u0142a si\u0119 po „miejsku” m\u00f3wi\u0107. Po kilku tygodniach dziewczyna wraca. Wychodzi z … Continue reading