{"id":8622,"date":"2017-12-17T14:54:38","date_gmt":"2017-12-17T13:54:38","guid":{"rendered":"http:\/\/piekarska.com.pl\/?page_id=8622"},"modified":"2018-03-10T18:10:29","modified_gmt":"2018-03-10T17:10:29","slug":"2017-08-prawie-koniec-dziecinstwa-czyli-odeszla-epoka","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/piekarska.com.pl\/?page_id=8622","title":{"rendered":"2017\/08 – Prawie koniec dzieci\u0144stwa, czyli odesz\u0142a epoka"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Podobno dzieci\u0144stwo ko\u0144czy si\u0119 nie wtedy, gdy stajemy si\u0119 doro\u015bli, ale wtedy, gdy umieraj\u0105 nasi rodzice. To na pewno prawda, ale nie ca\u0142a. Dla nami\u0119tnych czytelnik\u00f3w ksi\u0105\u017cek dzieci\u0144stwo trwa d\u0142u\u017cej, a ko\u0144czy si\u0119 bardzo powoli wraz ze \u015bmierci\u0105 autor\u00f3w, na kt\u00f3rych tw\u00f3rczo\u015bci si\u0119 wychowywali.<\/p>\n

Mnie ko\u0144czy\u0142o si\u0119 powolutku ju\u017c kilka razy. Najpierw w liceum wraz ze \u015bmierci\u0105 Adama Bahdaja (\u20201985 \u2013 m.in. \u201ePodr\u00f3\u017c za jeden u\u015bmiech\u201d, \u201eStawiam na Tolka Banana\u201d), potem ju\u017c na studiach wraz ze \u015bmierci\u0105 Zbigniewa Nienackiego (\u20201994 \u2013 cykl ksi\u0105\u017cek o Panu Samochodziku) i Hanny O\u017cogowskiej (\u20201995 \u2013 m.in. \u201eG\u0142owa na tranzystorach\u201d, \u201eTajemnica zielonej piecz\u0119ci\u201d), a nast\u0119pnie Tove Jansson (\u20202001 \u2013 cykl ksi\u0105\u017cek Muminkach), Astrid Lindgren (\u20202002 \u2013 \u201eDzieci z Bullerbyn\u201d, \u201eFizia po\u0144czoszanka\u201d) i Miry Jaworczakowej (\u20202009 \u2013 \u201eJacek, Wacek i Pankracek\u201d, \u201eOto jest Kasia\u201d). Teraz, 2 sierpnia br. zmar\u0142a Wanda Chotomska.<\/p>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce nie do ko\u0144ca zdajemy sobie spraw\u0119 z tego, ile wnios\u0142a nie tylko do naszej literatury, ale i kultury.<\/p>\n

Rok temu, przy okazji pracy nad moim portalem genealogicznym, przegrywa\u0142am z kaset magnetofonowych na pliki mp3 stare nagrania zrobione przez mojego nie\u017cyj\u0105cego ju\u017c tat\u0119. Na jednym z nagra\u0144 mam nieca\u0142e 4 lata. Piskliwym, niewyrobionym g\u0142osem \u015bpiewam:<\/p>\n

\u201eCzarne wrony czarno kracz\u0105
\nw czarnych barwach widz\u0105 \u015bwiat.
\nI na pr\u00f3\u017cno im t\u0142umacz\u0105
\nm\u0105drzy ludzie ju\u017c od lat.\u201d<\/em><\/p>\n

Niemal wykrzykuj\u0105c po chwili:
\n\u201eCzarne przegrywa,
\nkolor wygrywa,
\nw kolory grajmy dzi\u015b.
\nW jab\u0142ka z jab\u0142onek,
\nw skrzyd\u0142a biedronek
\nw ka\u017cdy zielony li\u015b\u0107.
\nI jeszcze te zbo\u017ca, znad Wis\u0142y i Odry
\ni s\u0142o\u0144ce, co m\u00f3wi nam dzie\u0144 dobry!\u201d. <\/em><\/p>\n

Piosenk\u0119 Gaw\u0119dy, zespo\u0142u harcerskiego, kt\u00f3ry mi jako dziecku bardzo imponowa\u0142, pami\u0119tam do dzi\u015b. Wtedy jeszcze nie wiedzia\u0142am, \u017ce autork\u0105 s\u0142\u00f3w jest Wanda Chotomska. A to ona napisa\u0142a dla nich tak\u017ce m.in. piosenk\u0119 \u201eKundel bury\u201d oraz \u201eA ja mam psa\u201d \u2013 uwielbiane przeze mnie, dziewczynk\u0119 marz\u0105c\u0105 o w\u0142asnym czworonogu. Nie wiedzia\u0142am r\u00f3wnie\u017c tego, \u017ce to ona stworzy\u0142a \u201eJacka i Agatk\u0119\u201d, cho\u0107 my\u0142am si\u0119 myd\u0142em \u201eJacek i Agatka\u201d (w obiegu by\u0142y takie w czerwonej, \u017c\u00f3\u0142tej i niebieskiej etykiecie), u\u017cywa\u0142am szamponu \u201eJacek i Agatka\u201d, a by\u0107 mo\u017ce moja mama smarowa\u0142a mnie tak\u0105\u017c oliwk\u0105. Dzi\u015b jednak nawet spyta\u0107 nie mam ju\u017c kogo, bo rodzic\u00f3w od prawie 20 lat mi brak. Gdy jako kilkulatka zaczyna\u0142am przygod\u0119 z filatelistyk\u0105 Poczta Polska wypu\u015bci\u0142a seri\u0119 znaczk\u00f3w z polskimi bajkami. Na czterech znaczkach znalaz\u0142y si\u0119: smok Telesfor z programu \u201ePora na Telesfora\u201d, \u201eBolek i Lolek\u201d, \u201eReksio\u201d, a tak\u017ce w\u0142a\u015bnie \u201eJacek i Agatka\u201d. \u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0To Agatka da\u0142a imi\u0119 znakowi drogowemu oznaczaj\u0105cemu przej\u015bcie dla pieszych, z kt\u00f3rego dzieci cz\u0119sto korzystaj\u0105.<\/p>\n

Wanda Chotomska da\u0142a jednak nam, polskim dzieciom, wiersze w \u201eMisiu\u201d, \u201e\u015awierszczyku\u201d czy \u201eP\u0142omyczku\u201d, a przede wszystkim ponad 200 ksi\u0105\u017cek. Ja chowa\u0142am si\u0119 m.in. na takich jak: \u201eDzieci pana astronoma\u201d, \u201eOpowie\u015b\u0107 o arrasach\u201d, bo tata, jako historyk sztuki kupowa\u0142 mi wszystko to, co mog\u0142o dziecko zwi\u0105za\u0107 z muzeum. By\u0142y te\u017c w mojej biblioteczce \u201eWiersze pod psem\u201d, kt\u00f3re przez d\u0142ugie lata musia\u0142y mi zast\u0105pi\u0107 posiadanie prawdziwego w\u0142asnego czworonoga, bo mama by\u0142a przeciwna trzymaniu psa w bloku na trzecim pi\u0119trze bez windy. By\u0142o te\u017c \u201eDziesi\u0119\u0107 ba\u0142wank\u00f3w\u201d, by\u0142y i \u201eKozio\u0142ki Pana zegarmistrza\u201d. Te oryginalne pierwszy raz na w\u0142asne oczy zobaczy\u0142am dopiero jako studentka historii sztuki, ale to dzi\u0119ki bajce w uszach mi brzmia\u0142o:<\/p>\n

\u201eWszed\u0142 Zegarmistrz na wie\u017c\u0119,
\ns\u0142owa wi\u0119cej ju\u017c nie rzek\u0142,
\nnie jad\u0142, nie spa\u0142 i nie pi\u0142,
\nwzi\u0105\u0142 wskaz\u00f3wki \u2013 przyczepi\u0142,
\nwzi\u0105\u0142 godziny \u2013 przymierzy\u0142,
\nzrobi\u0142 zegar na wie\u017cy.
\nZrobi\u0142 zegar z koz\u0142ami,
\nco si\u0119 bod\u0105 rogami.
\nA o kt\u00f3rej? W po\u0142udnie,
\ngdy na mie\u015bcie najludniej.\u201d<\/em><\/p>\n

Tak, jak ilekro\u0107 wsiadam do samolotu nuc\u0119: \u201eJa mam cioci\u0119 w samolocie\u201d i od razu ra\u017aniej mi lecie\u0107.<\/p>\n

Chotomska towarzyszy\u0142a te\u017c mojemu synowi. Pierwsz\u0105 dobranock\u0105 jak\u0105 pozwoli\u0142am obejrze\u0107 urodzonemu w 1993 roku Ma\u0107kowi by\u0142a bajka o \u201ePingu\u201d (kiedy\u015b my\u015bla\u0142am, \u017ce skandynawska, ale okaza\u0142o si\u0119, \u017ce szwajcarska). Bohater \u2013 ma\u0142y pingwinek nie wypowiada\u0142 nawet jednego s\u0142owa. By\u0142y tylko d\u017awi\u0119ki i akcja. Gdy bajka ko\u0144czy\u0142a si\u0119 maluch wpada\u0142 w czarn\u0105 rozpacz. Tak strasznie p\u0142aka\u0142, \u017ce co tydzie\u0144 mieli\u015bmy dylemat, czy w\u0142\u0105cza\u0107 telewizor, czy mo\u017ce jednak nie. I nagle\u2026 z pomoc\u0105 przysz\u0142a Wanda Chotomska. W 1996 roku wydawnictwo Egmont opublikowa\u0142o dwie ksi\u0105\u017ceczki o przygodach Pingu. Obie z jej wierszami i oryginalnymi ilustracjami z dobranocki. To by\u0142 sza\u0142! Do dzi\u015b ca\u0142e fragmenty bajki \u201ePingu i foka\u201d oraz \u201ePingu i przyjaciele\u201d znam na pami\u0119\u0107, bo ka\u017cd\u0105 z nich musia\u0142am czyta\u0107 na g\u0142os co najmniej raz dziennie. Pami\u0119tam te\u017c moment, kiedy kupi\u0142am te ksi\u0105\u017cki i niezwykle uradowana pokaza\u0142am w pracy. By\u0142o to w jednej z redakcji pism m\u0142odzie\u017cowych. Pracuj\u0105ca tam w\u00f3wczas m\u0142oda i bezdzietna dziewczyna przygotowuj\u0105ca sk\u0142ad zajrza\u0142a do \u015brodka, przeczyta\u0142a kawa\u0142ek i krzykn\u0119\u0142a: \u201eTa Chotomska chyba oszala\u0142a! Co za bzdury dla tych dzieci wypisuje!\u201d I zacz\u0119\u0142a czyta\u0107 na g\u0142os fragment wiersza o tym, jak Pingu rozbi\u0142 beczk\u0119 i postanowi\u0142 z jej klepek zrobi\u0107 sobie narty m\u00f3wi\u0105c:<\/p>\n

\u201eNarty z klepek to jest nowo\u015b\u0107,
\nmodel wart ze sto balon\u00f3w.
\n<\/em>O sto gwo\u017adzi si\u0119 za\u0142o\u017c\u0119,
\n<\/em>\u017ce to b\u0119dzie gw\u00f3\u017ad\u017a sezonu.\u201d<\/em><\/p>\n

\u201eCo za bzdury \u2013 grzmia\u0142a kole\u017canka. \u2013 Sk\u0105d dziecko ma wiedzie\u0107 co to gw\u00f3\u017ad\u017a sezonu?! Co za model wart sto balon\u00f3w! Ta baba nie zna si\u0119 na dzieciach!\u201d Tymczasem to w\u0142a\u015bnie Chotomska mia\u0142a racj\u0119. Dzi\u0119ki jej ksi\u0105\u017ckom dziecko poznawa\u0142o r\u00f3\u017cne zwi\u0105zki frazeologiczne i popularne powiedzonka. Trzylatek nie pyta\u0142 o co dok\u0142adnie chodzi. Tre\u015b\u0107 bajki rozumia\u0142, a powiedzonka przyjmowa\u0142 i sobie utrwala\u0142. Pytania o ich dok\u0142adnie znaczenie przychodzi\u0142y z wiekiem.<\/p>\n

Maciek mia\u0142 10 lat, gdy w jego ksi\u0105\u017ceczkach o Pingu (troch\u0119 pogi\u0119tych i z plamami kakao) pojawi\u0142y si\u0119 autografy Wandy Chotomskiej. Przygotowywa\u0142am film z okazji stulecia Ireny Jurgielewiczowej, a Wanda Chotomska zgodzi\u0142a si\u0119 opowiedzie\u0107 do kamery o starszej kole\u017cance. Postanowi\u0142am wi\u0119c wykorzysta\u0107 okazj\u0119. Dzi\u0119ki temu wiem, \u017ce na pewno ka\u017cdy dostawa\u0142 \u201esw\u00f3j\u201d wierszyk od pisarki. Mojemu synowi napisa\u0142a:<\/p>\n

\u201eMa\u0107kowi k\u0142aniaj\u0105 si\u0119 wszystkie
\nfoki i pingwiny,
\n<\/em>a ja przesy\u0142am pozdrowienia
\n<\/em>dla ca\u0142ej Rodziny.\u201d<\/em><\/p>\n

Kiedy jako pisarka trafi\u0142am do Agencji Autorskiej \u201eAutograf\u201d Gabrysi Niedzielskiej zacz\u0119\u0142am cz\u0119\u015bciej je\u017adzi\u0107 na spotkania autorskie. Bywa\u0142o, \u017ce jecha\u0142am \u201eszlakiem Wandy\u201d, bo ona by\u0142a tam np. kilka dni przede mn\u0105. Zawsze s\u0142ucha\u0142am cudownych anegdot ze spotka\u0144. Szczeg\u00f3lnie zapami\u0119ta\u0142am jednak histori\u0119 jak obie ugrz\u0119z\u0142y\u015bmy tego samego dnia na peronach dworc\u00f3w. Ja z powodu zderzenia poci\u0105g\u00f3w w du\u017cych Katowicach ona z powodu sp\u00f3\u017anienia w Gdyni, w kt\u00f3rej wtedy by\u0142 nieczynny dworzec. Gabrysia zadzwoni\u0142a do PKP z pro\u015bb\u0105 o pomoc. Powiedzia\u0142a, \u017ce na peronie siedzi zzi\u0119bni\u0119ta Wanda Chotomska. I nagle znalaz\u0142o si\u0119 ciep\u0142e pomieszczenie u zawiadowcy stacji, a tak\u017ce gor\u0105ca herbata i kanapki. Wszystko przygotowali polscy kolejarze, dla autorki, na kt\u00f3rej si\u0119 wychowywali. A kto tam zagl\u0105da\u0142 i dowiadywa\u0142 si\u0119, \u017ce to Chotomska siedzi to od razu autograf bra\u0142.<\/p>\n

Wanda Chotomska mia\u0142a niezwyk\u0142\u0105 \u0142atwo\u015b\u0107 rymowania. Mia\u0142a te\u017c dowcip. My \u2013 autorzy zwi\u0105zani z Agencj\u0105 \u2013 cz\u0119sto powtarzali\u015bmy sobie historyjki o tym, jak parafrazowa\u0142a polsk\u0105 klasyk\u0119. Pami\u0119tam, \u017ce sp\u0142aka\u0142am si\u0119 ze \u015bmiechu z jej wersji \u201eRzepki\u201d Juliana Tuwima, kt\u00f3ra brzmia\u0142a:<\/p>\n

\u201eBabcia za dziadka, <\/em>
\n dziadek za rzepk\u0119 <\/em>
\n i wyci\u0105gn\u0119li <\/em>
\n Grzesia Kasdepke.\u201d<\/em><\/p>\n

I tak my\u015bl\u0119, \u017ce chocia\u017c wraz z ni\u0105 odesz\u0142a pewna epoka to moje dzieci\u0144stwo wci\u0105\u017c jeszcze trwa. I to nawet nie dlatego, \u017ce ca\u0142y czas \u017cyj\u0105 jeszcze inne autorki, na kt\u00f3rych si\u0119 chowa\u0142am, ale dlatego, \u017ce naprawd\u0119 \u201eczarne, przegrywa, kolor wygrywa\u201d, bo ta Chotomska jest wiecznie \u017cywa, a jej ksi\u0105\u017cki ponadczasowe jak ka\u017cda dobra literatura.<\/p>\n

Ma\u0142gorzata Karolina Piekarska<\/p>\n

Magazyn Literacki „Ksi\u0105\u017cki” nr 8\/2017<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Podobno dzieci\u0144stwo ko\u0144czy si\u0119 nie wtedy, gdy stajemy si\u0119 doro\u015bli, ale wtedy, gdy umieraj\u0105 nasi rodzice. To na pewno prawda, ale nie ca\u0142a. Dla nami\u0119tnych czytelnik\u00f3w ksi\u0105\u017cek dzieci\u0144stwo trwa d\u0142u\u017cej, a ko\u0144czy si\u0119 bardzo powoli wraz ze \u015bmierci\u0105 autor\u00f3w, na … Continue reading →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":8597,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-8622","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/8622","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8622"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/8622\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8854,"href":"http:\/\/piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/8622\/revisions\/8854"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/8597"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8622"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}