{"id":8626,"date":"2017-12-17T15:02:47","date_gmt":"2017-12-17T14:02:47","guid":{"rendered":"http:\/\/piekarska.com.pl\/?page_id=8626"},"modified":"2018-03-10T18:10:53","modified_gmt":"2018-03-10T17:10:53","slug":"2017-09-zdania-na-cale-zycie","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/piekarska.com.pl\/?page_id=8626","title":{"rendered":"2017\/09 – Zdania na ca\u0142e \u017cycie"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Najwi\u0119cej pe\u0142nych zda\u0144 z literatury zosta\u0142o mi w g\u0142owie z czas\u00f3w dzieci\u0144stwa i okresu dojrzewania. Przynios\u0142y mi je r\u00f3\u017cne ksi\u0105\u017cki \u2013 czasem te dla dzieci, czasem te dla m\u0142odzie\u017cy a czasem te dla doros\u0142ych. Bo r\u00f3\u017cne s\u0105 to zdania. Zabawne, powa\u017cne, natchnione, egzaltowane a czasem nawet i g\u0142upie, ale wszystkie \u0142\u0105czy jedno. My\u015bla\u0142am o nich i opisywanych nimi sytuacjach wiele razy. Po prostu zapada\u0142y we mnie na d\u0142u\u017cszy czas.<\/p>\n

Wiele z nich pochodzi z ksi\u0105\u017cek Hanny O\u017cogowskiej. Np. to o stole do odrabiania lekcji: \u201eA gdzie tu si\u0119 przyciska?\u201d<\/em> spytali bohaterowie dziewczynk\u0119, kt\u00f3ra mia\u0142a do sprzedania stol do odrabiania lekcji. Gdy spyta\u0142a \u201eJak to przyciska?\u201d<\/em> wyja\u015bnili: \u201eNa przyk\u0142ad na rachunki?\u201d<\/em> Bo dla nich st\u00f3\u0142 do odrabiania lekcji to co\u015b jak \u201emaszyna do liczenia\u201d. Gdy czyta\u0142am ksi\u0105\u017ck\u0119 po raz pierwszy ju\u017c wchodzi\u0142y do powszechnego u\u017cycia kalkulatory elektroniczne. My\u015bla\u0142am wi\u0119c o tym, \u017ce z jednej strony ksi\u0105\u017cka si\u0119 zestarza\u0142a, bo \u201emaszyna do liczenia\u201d to nic takiego, ale z drugiej strony\u2026 czy\u017c to lenistwo dzieci, kt\u00f3rym nie chce si\u0119 odrabia\u0107 lekcji nie jest ponadczasowe? Jak to bywa\u0142o kiedy\u015b? Jak uczyli si\u0119 moi dziadkowie? Wtedy jeszcze nie mia\u0142am w r\u0119ku dzienniczk\u00f3w szkolnych mojej babci, z kt\u00f3rych wynika\u0142o, \u017ce or\u0142em w szkole to ona nie by\u0142a.<\/p>\n

Z kolejnej ksi\u0105\u017cki Hanny O\u017cogowskiej pt. \u201eG\u0142owa na tranzystorach\u201d na pami\u0119\u0107 znam wypracowania jej bohatera Marcina Bigoszewskiego. Zw\u0142aszcza to: \u201eDo jakiej postaci historycznej chcia\u0142by by\u0107 podobny\u201d.<\/em><\/p>\n

\u201eChcia\u0142bym by\u0107 podobny do jakiego\u015b s\u0142awnego architekta. Mo\u017ce do tego, co budowa\u0142 Teatr Wielki i nazywa\u0142 si\u0119 Corazzi? I te\u017c wybudowa\u0142bym jaki\u015b pi\u0119kny budynek, aby przyozdobi\u0142 nasz\u0105 Warszaw\u0119.<\/em><\/p>\n

Ale opr\u00f3cz tego chcia\u0142bym wybudowa\u0107 wielki, wygodny dom dla ludzi, wysoki na pi\u0119tna\u015bcie pi\u0119ter. Z balkonami na ulic\u0119 i zaraz obok naszej szko\u0142y. A kiedy ten dom by\u0142by ju\u017c got\u00f3w, stan\u0105\u0142bym na balkonie najwy\u017cszego pi\u0119tra, poczeka\u0142bym, a\u017c wyjdzie ze szko\u0142y Maksio Paterek, i z pi\u0119tnastego pi\u0119tra naplu\u0142bym mu na g\u0142ow\u0119.\u201d<\/em><\/p>\n

Od zawsze fascynowa\u0142o mnie w tym to, \u017ce O\u017cogowska tak \u015bwietnie zna\u0142a psychik\u0119 dzieci\u0119c\u0105, \u017ce wiedzia\u0142a, jak cz\u0119sto maj\u0105c 10 lat fantazjujemy o tym, \u017ce my ju\u017c jeste\u015bmy doro\u015bli, a nasi koledzy\u2026 (zw\u0142aszcza ci, kt\u00f3rych niezbyt lubimy) ca\u0142y czas m\u0119cz\u0105 si\u0119 w szkole.<\/p>\n

Uwielbia\u0142am te\u017c drug\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tej powie\u015bci pt. \u201eZa minut\u0119 pierwsza mi\u0142o\u015b\u0107\u201d. Jedna z jej bohaterek, Ewa zastanawia si\u0119, czy Marcin Bigoszewski ma co\u015b niezwyk\u0142ego czego nie ma inny ch\u0142opiec. W odpowiedzi na to pytanie przyjaci\u00f3\u0142ka odpowiada: \u201eOwszem. Ma. Kurzajk\u0119 na lewej r\u0119ce. U nikogo innego takiej wielkiej nie widzia\u0142am.\u201d Tygodniami analizowa\u0142am, czy moje sercowe wybory to na pewno wybory kogo\u015b niezwyk\u0142ego? I dlaczego wybieramy niezwyk\u0142ych ludzi? Czy nie jest tak, \u017ce wszyscy jeste\u015bmy niezwykli? Bo skoro ka\u017cda \u201epotwora znajduje swojego amatora\u201d to mo\u017ce ta niezwyk\u0142o\u015b\u0107 jest czym\u015b dla tego amatora?<\/p>\n

By\u0142y te\u017c we mnie zdania z ksi\u0105\u017cek Krystyny Siesickiej. \u201eAgnieszko, dziecko, to twoja teczka?\u201d<\/em> pyta\u0142a bohaterka czasu Abrahama swoj\u0105 rywalk\u0119 do serca Kuby, a ja godzinami zastanawia\u0142am si\u0119 czemu jedna nastoletnia kole\u017canka do drugiej \u2013 m\u00f3wi per \u201edziecko\u201d. Czy to wyraz lekcewa\u017cenia? Mo\u017ce wywy\u017cszanie si\u0119? A mo\u017ce jedno i drugie? Jaki\u015b czas potem posz\u0142am do liceum i moja nowa, licealna przyjaci\u00f3\u0142ka powiedzia\u0142a do mnie z pogard\u0105 per: \u201edzieciaku\u201d, bo czego\u015b tam nie wiedzia\u0142am.<\/p>\n

W tej samej powie\u015bci Siesickiej najwa\u017cniejsze by\u0142o jednak ostatnie zdanie. \u201eCzas Krzysztofa nadszed\u0142 p\u00f3\u017aniej.\u201d<\/em> Bohaterki ukochany ma na imi\u0119 Kuba, ale jej znajoma m\u00f3wi o nim per \u201eAbraham\u201d i pewnego razu zadaje pytanie: \u201eW ilu ch\u0142opcach si\u0119 kocha\u0142a\u015b zanim nasta\u0142 czas Abrahama?\u201d. Ostatnie zdanie by\u0142o dla mnie informacj\u0105, \u017ce Kuba nie jest ukochanym Agnieszki na zawsze. \u017be nie \u017cyli potem d\u0142ugo i szcz\u0119\u015bliwie, bo przecie\u017c \u201eCzas Krzysztofa nadszed\u0142 p\u00f3\u017aniej\u201d. Tygodniami wyobra\u017ca\u0142am sobie dalsze \u017cycie bohaterki. To zdanie, jak\u017ce podobne do przeczytanego p\u00f3\u017aniej u Margaret Mitchell w \u201ePrzemin\u0119\u0142o z wiatrem\u201d, kt\u00f3re brzmia\u0142o: \u201ePomy\u015bl\u0119 o tym jutro.\u201d<\/em> To te zdania utwierdzi\u0142y mnie w przekonaniu, \u017ce najlepsze w powie\u015bciach s\u0105 otwarte zako\u0144czenia. To one rozbudzaj\u0105 wyobra\u017ani\u0119 czytelnika. Pozwalaj\u0105 mu wyobra\u017ca\u0107 sobie dalsze losy bohater\u00f3w. Tworzy\u0107 swoje wersje ich \u017cycia i to codziennie inn\u0105.<\/p>\n

Ostatnio zn\u00f3w zajrza\u0142am do Siesickiej. Tym razem do \u201eZapa\u0142ki na zakr\u0119cie\u201d. Rozmawia\u0142am z moim doros\u0142ym ju\u017c przecie\u017c synem i powiedzia\u0142am mu o tych zapadaj\u0105cych w pami\u0119\u0107 zdaniach. Opowiedzia\u0142am o \u201eCzasie Abrahama\u201d i o \u201eZapa\u0142ce na zakr\u0119cie\u201d, w kt\u00f3rej najbardziej prze\u017cywa\u0142am histori\u0119, gdy Mada posz\u0142a na dworzec wita\u0107 ojca. Nie widzia\u0142a go kilka lat i nie by\u0142a pewna czy go pozna. Zobaczy\u0142a nagle m\u0119\u017cczyzn\u0119 w okularach. Przekonana o tym, \u017ce to tata rzuci\u0142a mu si\u0119 na szyj\u0119 z okrzykiem \u201eTatu\u015b!\u201d<\/em> na ustach. I nagle us\u0142ysza\u0142a glos babci: \u201ePanie doktorze, przepraszam. Moja wnuczka\u2026 ona si\u0119 pomyli\u0142a\u201d.<\/em> A wtedy bohaterka poczu\u0142a, \u017ce r\u0119ce obcego cz\u0142owieka przytulaj\u0105 j\u0105 jeszcze mocniej. W \u201eZapa\u0142ce na zakr\u0119cie\u201d jest wiele w\u0105tk\u00f3w. Przewa\u017ca mi\u0142osna historia Mady i Marcina, ale to nie jest tani romans, a mocna powie\u015b\u0107 psychologiczna o zaufaniu, mi\u0142o\u015bci, przyja\u017ani i o konfliktach rodzinnych itd. Jednak ojciec Mady i Alusi nie pojawia si\u0119 w niej wcale. Jest mowa o nim, ale jego nie ma. Tymczasem ja, c\u00f3reczka tatusia, wraca\u0142am my\u015blami do niego bardzo cz\u0119sto. Kiedy pojawi si\u0119 w \u017cyciu c\u00f3rek? Czy w og\u00f3le to zrobi? Dlaczego tak post\u0105pi\u0142, \u017ce zostawi\u0142 ich mam\u0119? Czemu nie interesuje si\u0119 swoimi c\u00f3rkami? Pochodzi\u0142am z pe\u0142nej rodziny i niczego tak si\u0119 nie ba\u0142am jak rozwodu rodzic\u00f3w. Zw\u0142aszcza, \u017ce w naszej kulturze przyznaje si\u0119 dziecko matce, a ja\u2026 przecie\u017c bardziej kocha\u0142am ojca. Teraz po tylu latach przeczyta\u0142am zn\u00f3w \u201eZapa\u0142k\u0119 na zakr\u0119cie\u201d i zn\u00f3w, jak kiedy\u015b prze\u017cywa\u0142am moment, gdy Mada zawis\u0142a na szyi panu doktorowi.<\/p>\n

Podobnie jest z ksi\u0105\u017ckami dla doros\u0142ych. Ksi\u0105\u017ck\u0119 Olgi Tokarczuk: \u201eProwad\u017a sw\u00f3j p\u0142ug przez ko\u015bci umar\u0142ych\u201d przeczyta\u0142am zreszt\u0105 ze wzgl\u0119du na pierwsze zdanie. \u201eJestem ju\u017c w takim wieku i na dodatek w takim stanie, \u017ce przed snem zawsze powinnam umy\u0107 nogi, na wypadek, gdyby w Nocy zabra\u0142o mnie pogotowie.\u201d<\/em> Paradoksalnie przypomnia\u0142o mi ono zdanie z ksi\u0105\u017cki \u201eMarianna, Marysia, Misia\u201d Stanis\u0142awy Plat\u00f3wny, kt\u00f3rej bohaterk\u0119 Misi\u0119 babcia uczy\u0142a, by na noc zawsze mie\u0107 w domu zmyte naczynia, bo w razie po\u017caru czy pogotowia kto\u015b przyjdzie i powie, \u017ce \u201ebrudasy tu mieszkaj\u0105\u201d.<\/em> I wtedy w dzieci\u0144stwie przy okazji lektury Plat\u00f3wny i kilka lat temu przy okazji lektury Tokarczuk my\u015bla\u0142am o tym samym. Czym dla ludzi jest Noc, skoro przywi\u0105zuj\u0105 do niej tak\u0105 wag\u0119, cho\u0107 przecie\u017c to wtedy id\u0105 spa\u0107? Jednocze\u015bnie my\u015bla\u0142am o tym co by robi\u0142 noc\u0105 cz\u0142owiek, gdyby nie wynalaz\u0142 ognia. Czy by\u0142by aktywny?<\/p>\n

I tak to w\u0142a\u015bnie po tych pojedynczych, wyrwanych z kontekstu zdaniach poznaj\u0119 dobr\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119. Je\u015bli zostaje mi z niej w g\u0142owie cho\u0107 jedno zdanie to znaczy, \u017ce co\u015b w niej by\u0142o. Bo tak za spraw\u0105 jednego zdania zostaje we mnie ca\u0142a ksi\u0105\u017cka.<\/p>\n

Ma\u0142gorzata Karolina Piekarska<\/p>\n

Magazyn Literacki „Ksi\u0105\u017cki” nr 9\/2017<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Najwi\u0119cej pe\u0142nych zda\u0144 z literatury zosta\u0142o mi w g\u0142owie z czas\u00f3w dzieci\u0144stwa i okresu dojrzewania. Przynios\u0142y mi je r\u00f3\u017cne ksi\u0105\u017cki \u2013 czasem te dla dzieci, czasem te dla m\u0142odzie\u017cy a czasem te dla doros\u0142ych. Bo r\u00f3\u017cne s\u0105 to zdania. Zabawne, … Continue reading →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":8597,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-8626","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/8626","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8626"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/8626\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8855,"href":"http:\/\/piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/8626\/revisions\/8855"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/8597"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8626"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}