{"id":9068,"date":"2018-06-14T18:30:59","date_gmt":"2018-06-14T16:30:59","guid":{"rendered":"http:\/\/piekarska.com.pl\/?page_id=9068"},"modified":"2018-06-14T18:55:17","modified_gmt":"2018-06-14T16:55:17","slug":"2018-04-mysz-jez-i-bilet-do-lodzi-czyli-slowko-o-faktach","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/piekarska.com.pl\/?page_id=9068","title":{"rendered":"2018\/03 \u2013 Mysz, je\u017c i bilet do \u0141odzi, czyli s\u0142\u00f3wko o faktach"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Od zawsze fascynowa\u0142y mnie prawdziwe historie. Ju\u017c jako ma\u0142e dziecko uwielbia\u0142am, gdy tata opowiada\u0142 zdarzenia z przesz\u0142o\u015bci. Do ukochanych by\u0142a historia z myszk\u0105. Tata opowiada\u0142 j\u0105 dziesi\u0105tki razy. Zaczyna\u0142a si\u0119 tak: \u201eDzia\u0142o si\u0119 to pewnego dnia w Krasnymstawie. Tata spa\u0142 na stole, a dziadek spa\u0142 na \u0142\u00f3\u017cku. Rano dziadek wsta\u0142, zacz\u0105\u0142 zak\u0142ada\u0107 spodnie i nagle\u2026 jak nie zacznie skaka\u0107 i wo\u0142a\u0107:
\n– Maciusiu! Ratunku! Mysz!<\/p>\n

Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w nocy myszka wpe\u0142z\u0142a do zwisaj\u0105cych z oparcia krzes\u0142a nogawek spodni, wspi\u0119\u0142a si\u0119 do g\u00f3ry i zasn\u0119\u0142a. Obudzi\u0142a si\u0119, gdy dziadek zacz\u0105\u0142 si\u0119 ubiera\u0107.\u201d<\/p>\n

Wizja dziadka, kt\u00f3rego nigdy nie pozna\u0142am, bo zmar\u0142 przed moim urodzeniem, skacz\u0105cego po pokoju z powodu ma\u0142ej myszki w nogawce rozpala\u0142a moj\u0105 wyobra\u017ani\u0119. \u017bal mi by\u0142o\u2026 myszki. Dopytywa\u0142am, czy na pewno nie sta\u0142a jej si\u0119 krzywda, czy zosta\u0142a wypuszczona na wolno\u015b\u0107, a potem\u2026 domaga\u0142am si\u0119 te historii od nowa i od nowa i tak po tysi\u0105ckro\u0107! Z kolei babcia ze strony mamy musia\u0142a mi opowiada\u0107, jak b\u0119d\u0105c ma\u0142\u0105 dziewczynk\u0105 przynios\u0142a do domu je\u017ca, w\u0142o\u017cy\u0142a do pude\u0142ka i schowa\u0142a pod \u0142\u00f3\u017ckiem, by mie\u0107 w\u0142asne zwierz\u0105tko. Niestety je\u017c obudzi\u0142 si\u0119 w nocy, wyszed\u0142 z pude\u0142ka i zacz\u0105\u0142 biega\u0107 po mieszkaniu budz\u0105c ca\u0142\u0105 rodzin\u0119. Spowodowa\u0142o to gniew pradziadka, kt\u00f3ry spra\u0142 babci\u0119 na kwa\u015bne jab\u0142ko i kaza\u0142 odnie\u015b\u0107 je\u017ca tam sk\u0105d go przynios\u0142a.<\/p>\n

Te dwie opowie\u015bci sprawi\u0142y, \u017ce cho\u0107 kocham beletrystyk\u0119 to jednak literatur\u0119 faktu uwa\u017cam za najbardziej fascynuj\u0105c\u0105. Opisana w pami\u0119tnikach opowie\u015b\u0107 Zofii Na\u0142kowskiej, kt\u00f3rej ojciec by\u0142 geografem i dla kt\u00f3rej ka\u017cda ksi\u0105\u017cka by\u0142a geografi\u0105 \u015bmieszy\u0142a mnie ca\u0142e lata niemal tak samo jak rodzinne opowie\u015bci mamy, jak nosi\u0142a w sukience w r\u00f3\u017cyczki piasek a\u017c j\u0105 rozerwa\u0142a albo jak nasiusia\u0142a na swoj\u0105 mam\u0119 z trzepaka, bo nie chcia\u0142o jej si\u0119 schodzi\u0107 na d\u00f3\u0142.<\/p>\n

Tymczasem ostatnio us\u0142ysza\u0142am, \u017ce\u2026 literatura faktu to nie jest prawdziwa literatura, bo co\u015b co si\u0119 zdarzy\u0142o jest tak proste do opowiedzenia, \u017ce w\u0142a\u015bciwie nie trzeba umie\u0107 pisa\u0107, by opisa\u0107 prawdziwe historie. Naprawd\u0119? Zdziwi\u0142am si\u0119 i od razu przed oczami stan\u0105\u0142 mi znajomy, kt\u00f3ry pewnego dnia postanowi\u0142 zosta\u0107 pisarzem. Napisa\u0142 nawet pierwsz\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119. Nosi\u0142a tytu\u0142\u2026 \u201eCiekawe \u017cycie\u201d i by\u0142a jego autobiografi\u0105. Zaczyna\u0142a si\u0119 od s\u0142\u00f3w: \u201eMia\u0142em ciekawe \u017cycie. Mo\u017ce niezbyt bogate, ale bardzo ciekawe\u201d. Ksi\u0105\u017ck\u0119 dosta\u0142am od niego do przeczytania w maszynopisie i le\u017ca\u0142a u mnie na stole, gdy odwiedzi\u0142a mnie przyjaci\u00f3\u0142ka. Zajrza\u0142a w te dwa pierwsze zdania i z wra\u017cenia usiad\u0142a\u2026 na pod\u0142odze obok fotela rozbijaj\u0105c sobie mocno to miejsce, gdzie plecy trac\u0105 swoj\u0105 szlachetn\u0105 nazw\u0119. Jak potem wyzna\u0142a: \u201eTakiej bzdury w dw\u00f3ch zdaniach wzajemnie si\u0119 wykluczaj\u0105cych dawno nie czyta\u0142am.\u201d Niestety dalej by\u0142o jeszcze gorzej.<\/p>\n

Czy naprawd\u0119 spisanie wspomnie\u0144 jest prost\u0105 spraw\u0105? Czyta\u0142am w swoim \u017cyciu wiele pami\u0119tnik\u00f3w wydanych i mas\u0119 niewydanych. Wiele z nich nie zostanie wydanych pewnie nigdy, bo jednak wspomnienia trzeba umie\u0107 opowiedzie\u0107 tak, by by\u0142y interesuj\u0105ce dla innych a nie tylko dla tych, kt\u00f3rzy s\u0105 ich bohaterami. W swoim czasie ogromne wra\u017cenie zrobi\u0142 na mnie \u201ePami\u0119tnik podlaskiego szlachcica\u201d Juliana Borzyma. Wydane przez wydawnictwo Stopka wspomnienia spisane w latach 80. XIX wieku by\u0142y dla mnie fascynuj\u0105ce z wielu powod\u00f3w. Po pierwsze j\u0119zyk, po drugie dowcip, po trzecie prze\u017cycia. Zaczyna\u0142y si\u0119 wprawdzie nudno, bo autor wymienia\u0142 koligacje, ale c\u00f3\u017c\u2026 tak wtedy pisano. Siostra mojej praprababki, kt\u00f3rej pami\u0119tnik mam w domu te\u017c podobnie zacz\u0119\u0142a opis swego \u017cycia, a potem snu\u0142a fascynuj\u0105ce historie, w kt\u00f3rych nie brak by\u0142o opowie\u015bci o grozie pierwszej wojny \u015bwiatowej, prze\u017cy\u0142a bowiem Spalenie Kalisza, z kt\u00f3rego ucieka\u0142a wraz z m\u0119\u017cem, a do kt\u00f3rego wr\u00f3ci\u0142a potem ju\u017c jako wdowa opisuj\u0105c jak chodzi\u0142a po mie\u015bcie \u201eCzasem jak widz\u0119 w ruinach odkryte \u015bciany pokoi, gdzie kiedy\u015b z m\u0119\u017cem mieszka\u0142am, nie mog\u0119 oczu oderwa\u0107, czuj\u0119 po prostu b\u00f3l fizyczny w sercu, a pomimo tego patrz\u0119 i pastwi\u0119 si\u0119 sama nad sob\u0105, bo mam wra\u017cenie, \u017ce tam s\u0105 mego m\u0119\u017ca my\u015bli, s\u0142owa, a mo\u017ce i dusza, za kt\u00f3r\u0105 t\u0119skni\u0119.\u201d<\/em><\/p>\n

Julian Borzym te\u017c swoje historie opisa\u0142 wspaniale. Ogromne wra\u017cenie robi\u0142 opis jego rozpaczy po stracie matki, kt\u00f3rej nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 \u201eobt\u0119skni\u0107\u201d i w\u0105cha\u0142 jej ubrania. Opisywa\u0142 te\u017c pierwsze przygody z u\u015bwiadamianiem, kt\u00f3re \u015bmieszy\u0142y do \u0142ez, bo \u017ceby przekona\u0107 si\u0119, czy naprawd\u0119 kobieta zbudowana jest inaczej ni\u017c m\u0119\u017cczyzna dwunastoletni Julek wraz z bratem napad\u0142 na s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 i rozebra\u0142 j\u0105 do naga dziwi\u0105c si\u0119 ogromowi cia\u0142a, kt\u00f3re zobaczy\u0142. Z kolei wstrz\u0105saj\u0105ce by\u0142y jego opisy egzekucji na ulicach Warszawy polskich patriot\u00f3w po powstaniu styczniowym. Zdumiewaj\u0105ce opisy wesela w okresie \u017ca\u0142oby narodowej, a rozczulaj\u0105ca mi\u0142o\u015b\u0107 do \u017cony. Zw\u0142aszcza, gdy czyta si\u0119 o niej dzi\u015b, w czasach, kiedy r\u00f3\u017cne poradnicze pisma pisz\u0105, \u017ce mi\u0142o\u015b\u0107 to tylko chemia i ta chemia ko\u0144czy si\u0119 po dw\u00f3ch latach. Pami\u0119tnik Borzyma czyta\u0142am kilka razy. Odby\u0142am nawet podr\u00f3\u017c \u015bladami jego \u017cycia, by bardziej wyobrazi\u0107 sobie wszystko to, co tak pi\u0119knie i ze swad\u0105 opisywa\u0142.<\/p>\n

Kilkana\u015bcie razy przeczyta\u0142am te\u017c wspomnienia wojenne w\u0142asnego ojca. Zrobi\u0142am to nie dlatego, \u017ce to m\u00f3j ojciec, chocia\u017c to te\u017c, ale fascynowa\u0142o mnie, \u017ce pisz\u0105c je zachowa\u0142 swoj\u0105 \u201e\u017cabi\u0105 perspektyw\u0119\u201d, wi\u0119c opisywa\u0142 \u015bwiat z punktu widzenia dziecka. Nad ksi\u0105\u017ck\u0105 siedzia\u0142 b\u0119d\u0105c m\u0119\u017cczyzn\u0105 po czterdziestce, a jednak opisuj\u0105c wydarzenia, kt\u00f3rych by\u0142 \u015bwiadkiem jako dziecko zachowywa\u0142 to s\u0142ownictwo, kt\u00f3rym wtedy okre\u015bla\u0142 \u015bwiat. I tak wraz z bratem znalaz\u0142 tulejk\u0119, a nie fragment lufy od konkretnego modelu karabinu, kt\u00f3ry to model pisz\u0105c tekst m\u00f3g\u0142by ju\u017c poda\u0107. Pisa\u0142 jednak, \u017ce by\u0142a to tulejka, bo z tym mu si\u0119 kojarzy\u0142o wtedy znalezisko. Opisywa\u0142 swoje dzieci\u0119ce naiwno\u015bci i wiar\u0119 w polskie wojsko we wrze\u015bniu 1939 roku.<\/p>\n

Bo z literatur\u0105 faktu jest tak, \u017ce ka\u017cdy ma ciekawe \u017cycie, ale nie ka\u017cdy umie je opowiedzie\u0107.<\/p>\n

\u017bycie pisze zreszt\u0105 czasem takie scenariusze, kt\u00f3rych pisarz nie jest w stanie wymy\u015bli\u0107, a czytelnik w stanie uwierzy\u0107 w ich prawdziwo\u015b\u0107. Wielokrotnie do swoich powie\u015bci wplata\u0142am prawdziwe historie. I co? Zawsze okazywa\u0142o si\u0119, \u017ce czytelnicy wierzyli w te zmy\u015blone, a te prawdziwe wydawa\u0142y im si\u0119 zupe\u0142nie nieprawdopodobne.<\/p>\n

– \u017beby dziecko drugiemu wbi\u0142o w g\u0142ow\u0119 d\u0142ugopis i trafi\u0142o w t\u0119tnic\u0119? \u2013 spyta\u0142a jedna nauczycielka i doda\u0142a: – absolutnie niemo\u017cliwe.<\/p>\n

Nie uwierzono mi te\u017c w to, \u017ce prawdziw\u0105 jest historia, kiedy dziewczyna w t\u0142oku w autobusie szuka chusteczki do nosa w kieszeni i zamiast niej znajduje \u015bmieci i banknoty. Pod wp\u0142ywem karc\u0105cego spojrzenia wysiada wi\u0119c na przystanku, a tam stwierdza, \u017ce chusteczka jest na miejscu ona za\u015b zapewne grzeba\u0142a w cudzej kieszeni, bo w\u015br\u00f3d wyj\u0119tych wraz z banknotami \u015bmieci jest bilet do \u0141odzi, w kt\u00f3rej nigdy w \u017cyciu jeszcze nie by\u0142a.<\/p>\n

– Jaki\u015b fejknius \u2013 powiedzia\u0142a jedna z bibliotekarek.<\/p>\n

C\u00f3\u017c\u2026 zmy\u015bla\u0107 jest trudno, ale opisywa\u0107 fakty te\u017c nie\u0142atwo, czego dowodem jest wspomniane przeze mnie \u201edzie\u0142o\u201d znajomego pt. \u201eCiekawe \u017cycie\u201d. Mo\u017ce i by\u0142o ciekawe, ale opisane tak, \u017ce raczej nigdy nie ujrzy \u015bwiat\u0142a dziennego drukiem. Czy\u017c nie dlatego wielu ludzi z ciekawymi \u017cyciorysami zatrudnia zawodowc\u00f3w, by opisali je za nich? W ko\u0144cu nawet porywaj\u0105ce pami\u0119tniki Ignacego Jana Paderewskiego spisa\u0142a Mary Lawton i zrobi\u0142a to tak, \u017ce ksi\u0105\u017ck\u0119 czytaj\u0105 kolejne pokolenia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Od zawsze fascynowa\u0142y mnie prawdziwe historie. Ju\u017c jako ma\u0142e dziecko uwielbia\u0142am, gdy tata opowiada\u0142 zdarzenia z przesz\u0142o\u015bci. Do ukochanych by\u0142a historia z myszk\u0105. Tata opowiada\u0142 j\u0105 dziesi\u0105tki razy. Zaczyna\u0142a si\u0119 tak: \u201eDzia\u0142o si\u0119 to pewnego dnia w Krasnymstawie. Tata spa\u0142 … Continue reading →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":8597,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-9068","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/9068","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9068"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/9068\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9073,"href":"http:\/\/piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/9068\/revisions\/9073"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/8597"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/piekarska.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9068"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}