„Henryk Guterman (1913–1938) – zabity talent”
Ukazał się katalog wystawy „Henryk Guterman (1913–1938) – zabity talent”, której jestem kuratrem. W środku znajduje się mój tekst kuratorski.
O publikacji wydawca napisał:
Ekspozycja prezentowana od 30 października 2026 r. do 17 stycznia 2027 r. w Galerii Malarstwa Historycznego Muzeum X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej – oddziale Muzeum Niepodległości w Warszawie, przy ul. Skazańców 25 jest pierwszą wystawą indywidualną poświęconą temu artyście i próbą przywrócenia pamięci o jego życiu oraz twórczości, przerwanej przez Wojnę Domową w Hiszpanii.
Publikacja zawiera „Wprowadzenie” Katarzyny Legawiec, pełniącej obowiązki dyrektora Muzeum Niepodległości w Warszawie oraz tekst kuratorski „Henryk Guterman – zabity talent” Małgorzaty Karoliny Piekarskiej, kuratorki wystawy i kierowniczki Działu Zbiorów. Jest to wystawa w całości prezentująca eksponaty pochodzące ze zbiorów własnych Muzeum Niepodległości.
Dyrektorskie wprowadzenie przedstawienie znaczenia wystawy, jej idei i miejsca w działalności instytucji. Tekst kuratorski przybliża biografię Gutermana, jego działalność i dorobek artystyczny, osadzając je w realiach historycznych epoki.
Wystawa została zorganizowana z okazji 90. rocznicy wybuchu wojny domowej w Hiszpanii. Rysunki Gutermana, który poległ podczas bombardowania Madrytu, ukazują zarówno codzienność i doświadczenia ludzi uwikłanych w konflikt, jak i dramat wojny widziany z perspektywy jej uczestników oraz ludności cywilnej. Reprodukcje pozwalają przyjrzeć się warsztatowi artysty, jego umiejętności obserwacji i wrażliwości. Pokazują też, że temat walki i wojny pozostaje niepokojąco aktualny. Choć od wydarzeń, które odebrały życie Gutermanowi, minęło dziewięćdziesiąt lat, współczesny świat nadal doświadcza zbrojnych konfliktów, bombardowań miast i tragedii ludności cywilnej. Także dziś ludzie, uciekając przed ostrzałem czy bombardowaniem, szukają schronienia w podziemiach stacji metra, próbując ocalić życie swoje i swoich bliskich. Rysunki artysty nie są więc jedynie świadectwem przeszłości. To przejmujące przypomnienie, że wojny nadal trwają, a ogarniętym nimi społecznościom towarzyszą cierpienie, strach i przerwana codzienność.
Publikacja przypomina również o szczególnym znaczeniu spuścizny Gutermana dla zbiorów Muzeum Niepodległości. Prace artysty przekazano do Muzeum Historii Polskiego Ruchu Rewolucyjnego – poprzednika Muzeum Niepodległości w 1959 roku, a ich numery inwentarzowe należą do pierwszych w kolekcji grafiki i rysunku.
Prace Gutermana są nie tylko świadectwem talentu przedwcześnie zmarłego twórcy, ale także dokumentem historii i pamięci o pokoleniu naznaczonym dramatycznymi wydarzeniami XX wieku.
Tytuł „zabity talent” odnosi się zatem zarówno do tragicznego losu artysty, jak i do utraconych możliwości dalszego rozwoju jego twórczości.
Katalog stanowi trwałe uzupełnienie wystawy i zachęca do ponownego odkrycia dorobku Henryka Gutermana.
Publikację zrealizowano ze środków Samorządu Województwa Mazowieckiego w ramach dotacji celowej „Jedna Historia, różne opowieści”.
Bezpłatny PDF do pobrania tutaj: https://muzn.pl/wp-content/uploads/2026/10/Katalog-Henryk-Guterman-1913%E2%80%931938-%E2%80%93-zabity-talent-1.pdf
